มือที่มองไม่เห็น

ในหนังสือ How Will You Measure Your Life? มีแนวคิดหนึ่งที่ผมชอบมากเกี่ยวกับการเลี้ยงลูก เขาเรียกมันว่า มือที่มองไม่เห็น

ตอนลูกยังเล็ก เราอาจคิดว่าหน้าที่ของพ่อแม่คือการคอยบอกว่าอะไรถูก อะไรผิด

• อย่าทำแบบนี้
• ต้องทำแบบนั้น
• ถ้าเจอเรื่องนี้ให้ตอบแบบนี้

แต่เราไม่สามารถอยู่กับลูกได้ตลอดชีวิต วันหนึ่งลูกต้องออกไปเจอโลกเอง และจะมีสถานการณ์อีกมากมายที่ไม่มีพ่อหรือแม่ยืนอยู่ข้าง ๆ เพื่อบอกว่าควรทำอย่างไร

สิ่งที่สำคัญกว่าการสอนกฎสำหรับทุกสถานการณ์ จึงอาจเป็นการสร้างวัฒนธรรมบางอย่างขึ้นมาในครอบครัว ทำให้ลูกเห็นว่า

• เวลาพ่อแม่เจอเรื่องแบบนี้ เราปฏิบัติต่อมันอย่างไร
• เวลาเราทำผิด เรารับผิดชอบอย่างไร
• เวลาเจอคนที่ต้องการความช่วยเหลือ เราทำอย่างไร
• เวลาไม่มีใครเห็น เราเลือกทำอะไร

สิ่งเหล่านี้จะค่อย ๆ กลายเป็นส่วนหนึ่งของวิธีคิดของลูก จนวันหนึ่ง เมื่อเราไม่ได้อยู่ตรงนั้นแล้ว สิ่งที่เราเคยสอนก็ยังทำงานอยู่ในตัวลูก นั่นคือมือที่มองไม่เห็น

ผมชอบแนวคิดนี้ เพราะมันทำให้การเลี้ยงลูกเปลี่ยนจากการพยายามควบคุมการตัดสินใจของลูก มาเป็นการสร้างพื้นฐานบางอย่างให้ลูกสามารถตัดสินใจได้ด้วยตัวเอง

เพราะวันหนึ่ง ลูกอาจจำไม่ได้ด้วยซ้ำว่าเราเคยพูดอะไรกับเขา แต่เขาอาจกลายเป็นคนแบบหนึ่ง เพราะเคยเห็นพ่อแม่ใช้ชีวิตแบบนั้นมาตลอด

ผมคิดว่าหน้าที่ของพ่อแม่จึงไม่ใช่การอยู่ข้างลูกไปตลอดชีวิต แต่คือการทำให้แน่ใจว่า แม้วันที่เราไม่ได้อยู่ข้าง ๆ แล้ว ลูกยังมีบางอย่างของเราอยู่ในตัวเขา และมันช่วยนำทางเขาได้